4 . ايمان آوردن فرعون به هنگام غرق شدن به گزارش قرآن كريم ، فرعون هنگامى كه ديد اينك غرق مىگردد ، زبان به ايمان گشود و از در تسليم درآمد . از قرآن بشنويم : « و بنى اسرائيل را از دريا گذر داديم ، آن گاه فرعون و سپاهيانش از روى سركشى و دشمنى در پى آنان افتادند تا آنجا كه [ فرعون ] دچار غرق شدگى گشت ، [ و چون ديد ، ديگر كارش تمام است ] گفت : ايمان آوردم و باور كردم كه خدايى نيست جز او كه بنى اسرائيل به او باور دارند و من نيز از گردن گذاران اويم ، [ به او گفته شد ] آيا اينك [ كه كار از كار گذشته ايمان مىآورى ] و پيش از اين [ كه فرصت بود ] سركشى مىكردى و از تبهكاران بودى ؟ پس امروز ، پيكرت را از [ آب ] برهانيم [ و برآريم ] تا براى آيندگانت مايهء عبرتى باشد ، و همانا كه بسيارى از مردم از نشانه‌هاى ما غافل‌اند » . « 1 » از اين آيه‌ها آشكارا برمىآيد كه ايمان آوردن فرعون هنگامى بوده است كه ديگر براى او سودى نداشته است ، چرا كه خويش را در كام مرگ و راه رهايى را بسته مىديده است ، و از اين روى چنين پاسخى از خداوند دريافت كرده است كه « اينك ؟ [ اينك كه مرگ را رويارو مىبينى ، ايمان مىآورى ] و پيش از اين [ كه فرصت داشتى ] سركشى مىكردى » . زيرا توبه - چنان كه بزرگان دين گفته‌اند - بايد پيش از بيمارى و بيچارگى و مرگ باشد ، و چنين توبه‌اى است كه سود دارد . از پيامبر ( ص ) نيز روايت شده كه « خداوند تا آن گاه توبهء آدمى را مىپذيرد كه جان به لبش نرسيده باشد ، يعنى هنگام مرگش نباشد » . « 2 » دربارهء سخن فرعون ، أبى السعود در تفسيرش گفته است : فرعون آن گاه كه مرگ را رويارو ديد ، گفت : ايمان آوردم كه خدايى نيست جز او كه بنى اسرائيل به او ايمان دارند ، و مانند جادوگرانى كه پيش‌تر ايمان آورده بودند ، نگفت : « ايمان آوردم به پروردگار جهانيان ، پروردگار موسى و هارون » ، از اين روى كه مىخواست هم بازگشت و پشيمانى خويش را از سركشى نشان دهد و هم پيروى خويش را از بنى اسرائيل بيان كند ، همانان كه پيش‌تر مىكوشيد تا آنان را برده و پيرو خود سازد - شايد به اين شيوه او نيز رهايى يابد ، همان گونه كه آنان رهايى يافتند .

--> ( 1 ) . « وَ جاوَزْنا بِبَنِي إِسْرائِيلَ الْبَحْرَ فَأَتْبَعَهُمْ فِرْعَوْنُ وَ جُنُودُهُ . بَغْياً وَ عَدْواً حَتَّى إِذا أَدْرَكَهُ الْغَرَقُ قالَ آمَنْتُ أَنَّهُ لا إِلهَ إِلَّا الَّذِي آمَنَتْ بِهِ ، بَنُوا إِسْرائِيلَ وَ أَنَا مِنَ الْمُسْلِمِينَ * آلْآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ وَ كُنْتَ مِنَ الْمُفْسِدِينَ * فَالْيَوْمَ نُنَجِّيكَ بِبَدَنِكَ لِتَكُونَ لِمَنْ خَلْفَكَ آيَةً وَ إِنَّ كَثِيراً مِنَ النَّاسِ عَنْ آياتِنا لَغافِلُونَ » ( سورهء يونس ، آيات 90 - 92 ) . ( 2 ) . مختصر تفسير ابن كثير ، 2 / 205 ؛ حسن باجودة ، التفسير البسيط للقرآن الكريم ، 4 / 286 ؛ تفسير قرطبى ، 1662 .